Vit hava g\u00f3\u00f0 kort \u00e1 hondum. \u00cd F\u00f8royum er eitt r\u00edkt menniskjaligt tilfeingi, og n\u00e1tt\u00farutilfeingi\u00f0 er somulei\u00f0is r\u00edkt. Og vit hava ment f\u00f8rleikar at tillaga okkum og at br\u00f3ta upp \u00far n\u00fdggjum. Og vit hava ein r\u00edkan andaligan og mentanarligan kapital. So grundarlagi\u00f0 er gott.<\/p>\n\n\n\n
Men vit mugu ikki taka fyri givi\u00f0, at vit eisini \u00ed framt\u00ed\u00f0ini hava eitt r\u00edkt og trygt samfelag. Ein grundfyritreyt fyri at menna samfelagi\u00f0 er, at vit hava g\u00f3\u00f0ar, djarvar og framskygdar lei\u00f0arar \u00e1 \u00f8llum \u00f8kjum, ikki minst \u00ed ovasta lagnum. \u00cd Landsst\u00fdri, L\u00f8gtingi og kommunum.<\/p>\n\n\n\n
Hvat er strategiskt framskygni?<\/strong> Strategiskt framskygni er ein f\u00f8rleiki at arbei\u00f0a vi\u00f0 m\u00f8guleikar\u00famum, \u00f3vissum og avger\u00f0um. Strategiskt framskygni er partur av framt\u00ed\u00f0afr\u00f8\u00f0i (en: futures studies), sum er lutfalsliga n\u00fdtt fak\u00f8ki, sum ver\u00f0ur alsamt meira virt. \u00c1sanna\u00f0 ver\u00f0ur, at ney\u00f0ugt er at fyrireika seg v\u00e6l til framt\u00ed\u00f0ina. Og ney\u00f0ugt er at arbei\u00f0a skipa\u00f0 vi\u00f0 \u00f3vissum, risar\u00e1kum (megatrends) og m\u00f8guleikum. Vi\u00f0 at hugsa langskygt, kunnu vit taka betri avger\u00f0ir \u00ed dag.<\/p>\n\n\n\n Framskygni skal ra\u00f0festast og er ein f\u00f8rleiki, sum st\u00f8\u00f0ugt eigur at ver\u00f0a mentur. Hetta er galdandi fyri myndugleikar (land og kommunur), vinnul\u00edv og samfelagi\u00f0 sum heild. Og fyri okkum einstaklingar kann framskygni hj\u00e1lpa okkum at s\u00edggja \u00ed t\u00f8kum t\u00edma vandar og m\u00f8guleikar, og eisini hj\u00e1lpir framskygni at taka betri avger\u00f0ir.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Risar\u00e1k \u00ed F\u00f8royum<\/strong> Hesi risar\u00e1k r\u00fama b\u00e6\u00f0i h\u00f3ttanum og m\u00f8guleikum \u2014 og t\u00ed mugu vit arbei\u00f0a skipa\u00f0 og langskygt vi\u00f0 teimum. Endam\u00e1li\u00f0 er at menna samfelagi\u00f0 og skapa eina bur\u00f0ardygga framt\u00ed\u00f0 fyri okkara land.<\/p>\n\n\n\n Framskygni \u00ed politisku skipanini<\/strong> \u00cd Finlandi, sum vanliga er toppskorari \u00ed fleiri OECD-uppger\u00f0um, hevur tj\u00f3\u00f0artingi\u00f0 \u00ed meira enn 30 \u00e1r havt eina fasta framt\u00ed\u00f0anevnd, sum varpar lj\u00f3s \u00e1 m\u00f8guleikar og h\u00f3ttanir, sum eru vi\u00f0komandi fyri finska samfelagi\u00f0. Hetta skapar st\u00f3rt vir\u00f0i og er vi\u00f0 til at gera l\u00f3garsm\u00ed\u00f0 og politikksm\u00ed\u00f0 framt\u00ed\u00f0agrunda\u00f0 og meira haldf\u00f8rt. Hesum kundi vit avgj\u00f8rt l\u00e6rt naka\u00f0 av! Hv\u00ed ikki seta eina L\u00f8gtingsins framt\u00ed\u00f0anevnd? Og \u00ed Landsst\u00fdrinum hev\u00f0i veri\u00f0 skilagott at stovna eina framskygniseind (foresight unit) sum part av L\u00f8gmansskrivstovuni.<\/p>\n\n\n\n Lasse Jonasson fr\u00e1 Copenhagen Institute for Futures Studies l\u00fdsir her v\u00e6l samfelagst\u00f8rvin og nyttuna av langskygni:<\/p>\n\n\n\n \u201cAt eggja til eitt skifti m\u00f3ti langt\u00ed\u00f0arhugsan kann hj\u00e1lpa samfel\u00f8gum at fyrireika seg betur til framt\u00ed\u00f0aravbj\u00f3\u00f0ingar og tryggja ein meira bur\u00f0ardyggan og r\u00e6ttv\u00edsan v\u00f8kstur. Hetta skifti\u00f0 er avgerandi \u00ed at handfara t\u00e6r spakuliga vaksandi avbj\u00f3\u00f0ingarnar, sum stuttskygdur politikkur vanliga ikki gevur s\u00e6r far um.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n At br\u00faka fort\u00ed\u00f0, n\u00fat\u00ed\u00f0 og framt\u00ed\u00f0<\/strong> Framt\u00ed\u00f0 og v\u00f3n<\/strong> T\u00ed hoyra v\u00f3n og strategiskt framskygni neyvt saman. V\u00f3n er eitt grundkor fyri l\u00edvsdrivi og menning hj\u00e1 menniskjum. Hesin framskygdi arbei\u00f0sh\u00e1ttur varpar lj\u00f3s \u00e1 m\u00f8guleikar\u00fam, at ta\u00f0 er ikki bara m\u00f8guligt, men eisini ynskiligt at samskapa eina bjartari framt\u00ed\u00f0. Og at hetta er m\u00f8guligt vi\u00f0 strategiskum ambo\u00f0um og hugsanarh\u00e1tti, sum er grunda\u00f0ur \u00e1 ey\u00f0mj\u00fakleika, samstarv og forvitni.<\/p>\n\n\n\n N\u00fa vit st\u00edga inn \u00ed eitt n\u00fdtt \u00e1r, er hetta gott h\u00f8vi at ste\u00f0ga \u00e1 og grunda \u00e1 ta\u00f0, sum fari\u00f0 er, st\u00f8\u00f0una j\u00fast n\u00fa og \u00e1 framt\u00ed\u00f0ina. Ta\u00f0 er v\u00edsd\u00f3mur at seta s\u00e6r dj\u00f8rv og framskygd m\u00e1l og at arbei\u00f0a fram \u00edm\u00f3ti teimum, stig fyri stig.<\/p>\n\n\n\n Okkara forfedrar hava bygt hetta land, og vit byggja v\u00ed\u00f0ari \u00ed dag og \u00ed framt\u00ed\u00f0ini. Hvussu byggja vit okkara land? M\u00edtt bo\u00f0 er, at vit byggja land vi\u00f0 framskygni og v\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n R\u00fani Rasmussen<\/p>\n\n\n\n Keldur og vi\u00f0komandi tilfar<\/strong><\/p>\n\n\n\n Angela Wilkinson: Strategic Foresight Primer<\/a>. European Political Strategy Centre, 2017.<\/p>\n\n\n\n Inter-Parliamentary Union: How Committees of the Future address emerging challenges<\/a>. IPU, 2025.<\/p>\n\n\n\n Lasse Jonasson: How to leverage foresight to address the transformational challenges ahead?<\/a> World Economic Forum, 2024.<\/p>\n\n\n\n
Framt\u00ed\u00f0in opin. Hon er ikki rist \u00ed stein, og t\u00ed kunnu vit vera vi\u00f0 til at skapa og mynda hana \u00ed dag. Vit kunnu skapa hana heldur enn bert at reagera upp \u00e1 ta\u00f0, sum hendir. Hetta er kjarnin \u00ed strategiskum framskygni.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/sudurras.fo\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image.png\")
<\/figure>\n\n\n\n
\u00c1 samfelagsstigi er n\u00f8kur grei\u00f0 risar\u00e1k, sum vit \u00ed F\u00f8royum eiga avgj\u00f8rt at taka vi\u00f0 \u00ed politikksm\u00ed\u00f0 og menningina av samfelagnum. Her eru fimm d\u00f8mi um risar\u00e1k:
\u2022 Broytt f\u00f3lkasamanseting
\u2022 Ve\u00f0urlagsbroytingar
\u2022 Bur\u00f0ardygd
\u2022 T\u00f8knimenning (serliga vitl\u00edki)
\u2022 \u00d3vissur og broytingar \u00ed altj\u00f3\u00f0a skipanini<\/p>\n\n\n\n
L\u00f8gtingi\u00f0 og Landsst\u00fdri\u00f0 kunnu arbei\u00f0a n\u00f3gv meira strategiskt og framskygt vi\u00f0 atliti at tryggja v\u00e6lfer\u00f0 og framgongd fyri \u00f8ll \u00ed F\u00f8royum \u00ed einum broyttum og \u00f3st\u00f8\u00f0ugum heimi. Um vit lata standa til og bert gerast \u00e1sko\u00f0arar \u00e1 altj\u00f3\u00f0a pallinum, fara \u00f3teljandi m\u00f8guleikar aftur vi\u00f0 bor\u00f0inum.<\/p>\n\n\n\n
Vanligt er at b\u00fdta t\u00ed\u00f0ir \u00ed tr\u00fd: fort\u00ed\u00f0, n\u00fat\u00ed\u00f0 og framt\u00ed\u00f0. Strategiskt framskygni sn\u00fdr seg um framt\u00ed\u00f0ina, um visj\u00f3nera hugsan, men strategiskt framskygni er ikki leyst av fort\u00ed\u00f0 og n\u00fat\u00ed\u00f0. Vit eiga at l\u00e6ra av s\u00f8guni, si\u00f0venju og teimum royndum, sum eru gj\u00f8rdar \u00edgj\u00f8gnum t\u00ed\u00f0ina. Og ta\u00f0 merkir eisini, at vit hava innlit \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0ina og eina grundleggjandi fatan av teimum dynamikkum, sum \u00e1virka og mynda n\u00fat\u00ed\u00f0ina. B\u00fagvi\u00f0 strategiskt og framskygt arbei\u00f0i sameinir og br\u00fakar vitan \u00far fort\u00ed\u00f0ini, n\u00fat\u00ed\u00f0ini og framt\u00ed\u00f0ini til at skapa vir\u00f0i og gera mun fyri einstaklingar, organisati\u00f3nir og alt samfelagi\u00f0.<\/p>\n\n\n\n
Strategiskt framskygni sn\u00fdr seg um framt\u00ed\u00f0ina, ikki um eina \u00e1v\u00edsa framt\u00ed\u00f0, sum vit ikki kunnu gera naka\u00f0 vi\u00f0. Arbeitt ver\u00f0ur vi\u00f0 st\u00f8\u00f0i \u00ed teirri grundfatan, at ta\u00f0 finst ikki ein \u00e1v\u00eds f\u00f8st framt\u00ed\u00f0, men at ta\u00f0 eru fleiri m\u00f8guligar framt\u00ed\u00f0ir, framt\u00ed\u00f0ir \u00ed fleirtali. Hetta merkir, at ta\u00f0 finst eitt m\u00f8guleikar\u00fam, fleiri alternativar framt\u00ed\u00f0ir, og at ta\u00f0 ber til at mynda og skapa framt\u00ed\u00f0ina vi\u00f0 st\u00f8\u00f0i \u00ed einari visj\u00f3n, einari ynsktari framt\u00ed\u00f0arst\u00f8\u00f0u.<\/p>\n\n\n\n